Dimetil Eter (DME) Dönüşümü İçin Katalizörlerin Ultrasonik Hazırlanması
Doğrudan DME Dönüşümü İçin Çift İşlevli Katalizörler
Dimetil eter (DME) üretimi, iki aşamaya ayrılan yerleşik bir endüstriyel prosestir: ilk olarak sentez gazının metanole katalitik hidrojenasyonu (CO / CO2 + 3H2 → CH3OH + H2HO) ve ikinci olarak üretim için metanolün asit katalizörler üzerinde gerçekleştirilen müteakip katalitik dehidrasyonu (2CH3OH → CH3OCH3 + H2O). Bu iki aşamalı DME sentezinin başlıca sınırlaması, metanol sentezi aşamasındaki düşük termodinamik ile ilişkilidir ve bu durum geçiş başına düşük gaz dönüşümüne (%15–25) yol açar. Böylece yüksek geri dolaşım oranlarının yanı sıra yüksek yatırım ve işletme maliyetleri ortaya çıkar.
Bu termodinamik sınırlamayı aşmak için doğrudan DME sentezi önemli ölçüde daha elverişlidir: Doğrudan DME dönüşümünde, metanol sentezi aşaması tek bir reaktörde dehidrasyon aşamasıyla birleştirilir
(2CO / CO2 + 6H2 → CH3OCH3 + 3H2O).
UIP2000hdT (2kW) sonikatörü ve içinden akışlı reaktörden oluşan düzenek, mezogözenekli nanokatalizörlerin (ör. modifiye edilmiş zeolitler) sonokimyasal sentezi için yaygın olarak kullanılan bir düzenektir.
Çift işlevli katalizör üzerinde sentez gazından dimetil eterin (DME) doğrudan sentezi.
(© Millán et al. 2020)
Güç Ultrasonu Kullanılarak DME Dönüşümü İçin Yüksek Reaktiviteli Katalizörlerin Sentezi
Dimetil eter dönüşümünde kullanılan katalizörlerin reaktivitesi ve seçiciliği, ultrasonik işlem yoluyla önemli ölçüde iyileştirilebilir. Asit zeolitler (ör. alüminosilikat zeolit HZSM-5) ve modifiye edilmiş zeolitler (ör. CuO/ZnO/Al2O3 ile modifiye edilmiş zeolitler) gibi zeolitler, DME üretiminde başarıyla kullanılan başlıca katalizörlerdir.
Sentez gazının yeşil bir yakıt olarak dimetil etere doğrudan dönüşümünde kullanılan CuO-ZnO-Al2O3/HZSM-5’in hibrit birlikte çöktürme–ultrason sentezi.
Çalışma ve görsel: Khoshbin ve Haghighi, 2013.]
Zeolitlerin klorlanması ve florlanması, katalitik asitliği ayarlamak için etkili yöntemlerdir. Aboul-Fotouh araştırma ekibinin çalışmasında, klorlanmış ve florlanmış zeolit katalizörler, iki halojen öncülü (amonyum klorür ve amonyum florür) kullanılarak zeolitlerin (H-ZSM-5, H-MOR veya H-Y) emprenye edilmesiyle hazırlanmıştır. Sabit yataklı bir reaktörde metanol dehidrasyonu yoluyla dimetil eter (DME) üretimi için her iki halojen öncülünün de optimize edilmesinde ultrasonik ışınlamanın etkisi değerlendirilmiştir. Karşılaştırmalı DME katalizi denemesi, ultrasonik ışınlama altında hazırlanan halojenlenmiş zeolit katalizörlerin DME oluşumu için daha yüksek performans gösterdiğini ortaya koymuştur. (Aboul-Fotouh et al., 2016)
Başka bir çalışmada araştırma ekibi, dimetil eter üretmek için H-MOR zeolit katalizörler üzerinde metanolün dehidrasyonu gerçekleştirilirken karşılaşılan tüm önemli ultrasonikasyon değişkenlerini incelemiştir. Araştırma ekibi, sonikasyon deneylerinde Hielscher UP50H prob tipi sonikatörünü kullanmıştır. Sonikasyon uygulanmış H-MOR zeolitinin (mordenit zeoliti) taramalı elektron mikroskobu (SEM) görüntüleri, ultrasonikasyon ortamı olarak tek başına kullanılan metanolün, büyük aglomeraların ve homojen olmayan kümelerin görüldüğü işlenmemiş katalizöre kıyasla parçacık boyutlarının homojenliği açısından en iyi sonuçları verdiğini açıklığa kavuşturmuştur. Bu bulgular, ultrasonikasyonun birim hücre çözünürlüğü ve dolayısıyla metanolün dimetil etere (DME) dehidrasyonunun katalitik davranışı üzerinde derin bir etkisi olduğunu doğrulamıştır. NH3-TPD, ultrasonik ışınlamanın H-MOR katalizörünün asitliğini ve dolayısıyla DME oluşumundaki katalitik performansını artırdığını göstermektedir. (Aboul-Gheit et al., 2014)
Farklı ortamlar kullanılarak ultrasonikasyon uygulanmış H-MOR’un SEM görüntüsü
Çalışma ve görseller: ©Aboul-Gheit et al., 2014
Ticari DME’nin neredeyse tamamı, zeolitler, silika–alümina, alümina, Al2O3–B2O3 vb. farklı katı asit katalizörler kullanılarak metanolün aşağıdaki reaksiyonla dehidrasyonu yoluyla üretilir:
2CH3OH <—> CH3OCH3 +H2O(-22,6k jmol-1)
Koshbin ve Haghighi (2013), CuO–ZnO–Al2O3/HZSM-5 nanokatalizörlerini birleşik bir birlikte çöktürme–ultrason yöntemiyle hazırlamıştır. Araştırma ekibi, “ultrason enerjisi kullanımının CO hidrojenasyonu işlevinin dağılımı ve dolayısıyla DME sentez performansı üzerinde büyük etkisi olduğunu” bulmuştur. “Ultrason destekli sentezlenen nanokatalizörün dayanıklılığı, sentez gazından DME elde etme reaksiyonu sırasında incelenmiştir. Nanokatalizör, bakır türleri üzerinde kok oluşumu nedeniyle reaksiyon süresince ihmal edilebilir düzeyde aktivite kaybeder.” [Khoshbin and Haghighi, 2013.]
DME dönüşümünü desteklemede de çok verimli olan, zeolit içermeyen alternatif bir nanokatalizör, nano boyutlu gözenekli bir γ-alümina katalizörüdür. Nano boyutlu gözenekli γ-alümina, ultrasonik karıştırma altında çöktürme yoluyla başarıyla sentezlenmiştir. Sonokimyasal işlem, nanoparçacık sentezini destekler. (bkz. Rahmanpour et al., 2012)
Ultrasonik Olarak Hazırlanan Nanokatalizörler Neden Üstündür?
Heterojen katalizörlerin üretimi için çoğu zaman değerli metaller gibi katma değeri yüksek malzemeler gereklidir. Bu durum katalizörleri pahalı hâle getirir; dolayısıyla katalizörlerin verimliliğinin artırılması ve yaşam döngülerinin uzatılması önemli ekonomik faktörlerdir. Nanokatalizör hazırlama yöntemleri arasında sonokimyasal teknik, yüksek verimli bir yöntem olarak kabul edilir. Ultrasonun yüksek reaktiviteli yüzeyler oluşturma, karıştırmayı iyileştirme ve kütle taşınımını artırma yeteneği, onu katalizör hazırlama ve aktivasyonu için araştırılabilecek, özellikle umut verici bir teknik hâline getirir. Pahalı cihazlara ve aşırı koşullara gerek kalmadan homojen ve dağılmış nanoparçacıklar üretebilir.
Çeşitli araştırma çalışmalarında bilim insanları, ultrasonik katalizör hazırlamanın homojen nanokatalizörlerin üretimi için en avantajlı yöntem olduğu sonucuna varmaktadır. Nanokatalizör hazırlama yöntemleri arasında sonokimyasal teknik, yüksek verimli bir yöntem olarak kabul edilir. Yoğun sonikasyonun yüksek reaktiviteli yüzeyler oluşturma, karıştırmayı iyileştirme ve kütle taşınımını artırma yeteneği, onu katalizör hazırlama ve aktivasyonu için araştırılabilecek, özellikle umut verici bir teknik hâline getirir. Pahalı cihazlara ve aşırı koşullara gerek kalmadan homojen ve dağılmış nanoparçacıklar üretebilir. (bkz. Koshbin ve Haghighi, 2014)
Sonokimyasal sentez, yüksek aktiviteli, nano yapılı bir CuO–ZnO–Al2O3/HZSM-5 katalizörüyle sonuçlanır.
Çalışma ve görsel: Khoshbin ve Haghighi, 2013.
Akustik kavitasyonun metal parçacıkların modifikasyonu üzerindeki etkilerinin şematik gösterimi. Çinko (Zn) gibi düşük erime noktasına (MP) sahip metaller tamamen oksitlenir; nikel (Ni) ve titanyum (Ti) gibi yüksek erime noktasına sahip metaller sonikasyon altında yüzey modifikasyonu gösterir. Alüminyum (Al) ve magnezyum (Mg) mezogözenekli yapılar oluşturur. Soy metaller, oksidasyona karşı kararlılıkları nedeniyle ultrasonik ışınlamaya dayanıklıdır. Metallerin erime noktaları Kelvin derecesi (K) cinsinden belirtilmiştir.
Mezogözenekli Katalizörlerin Sentezi İçin Yüksek Performanslı Sonikatörler
Yüksek performanslı nanokatalizörlerin sentezi için sonokimyasal ekipmanlar, kompakt laboratuvar sonikatörlerinden tamamen endüstriyel ultrasonik reaktörlere kadar her boyutta kolayca temin edilebilir. Hielscher Ultrasonics, yüksek güçlü sonikatörler tasarlar, üretir ve dağıtır. Tüm ultrasonik sistemler Almanya’nın Teltow kentindeki genel merkezde üretilir ve buradan dünyanın her yerine dağıtılır.
Hielscher sonikatörlerinin gelişmiş donanımı ve akıllı yazılımı, güvenilir çalışmayı, tekrarlanabilir sonuçları ve kullanıcı dostu kullanımı garanti etmek üzere tasarlanmıştır. Hielscher sonikatörleri sağlam ve güvenilirdir; bu da ağır çalışma koşullarında kurulmalarına ve çalıştırılmalarına olanak tanır. Dijital renkli dokunmatik ekran ve tarayıcı üzerinden uzaktan kontrol yoluyla erişilebilen sezgisel menü aracılığıyla çalışma ayarlarına kolayca erişilebilir ve bu ayarlar yapılabilir. Böylece net enerji, toplam enerji, genlik, süre, basınç ve sıcaklık gibi tüm işlem koşulları yerleşik bir SD karta otomatik olarak kaydedilir. Bu, önceki sonikasyon işlemlerini gözden geçirmenize ve karşılaştırmanıza, ayrıca nanokatalizörlerin sentezini ve işlevselleştirilmesini en yüksek verimliliğe ulaşacak şekilde optimize etmenize olanak tanır.
Hielscher Ultrasonics sistemleri, sonokimyasal sentez proseslerinde dünya çapında kullanılmaktadır ve yüksek kaliteli zeolit nanokatalizörlerin yanı sıra zeolit türevlerinin sentezinde güvenilir oldukları kanıtlanmıştır. Hielscher endüstriyel sonikatörleri, kesintisiz çalışmada (24/7/365) yüksek genliklerde kolayca çalışabilir. Standart sonotrotlarla (ultrasonik problar / hornlar) 200µm’ye kadar genlikler kolayca ve kesintisiz olarak üretilebilir. Daha da yüksek genlikler için özel olarak uyarlanmış ultrasonik sonotrotlar mevcuttur. Sağlamlıkları ve düşük bakım ihtiyaçları nedeniyle sonikatörlerimiz, ağır çalışma gerektiren uygulamalarda ve zorlu ortamlarda yaygın olarak kurulur.
Sonokimyasal sentez, işlevselleştirme, nano yapılandırma ve deaglomerasyon için Hielscher ultrasonik işlemcileri dünya çapında ticari ölçekte hâlihazırda kurulmuştur. Nanokatalizör üretim prosesinizi görüşmek için şimdi bizimle iletişime geçin! Çok deneyimli ekibimiz, sonokimyasal sentez yolu, ultrasonik sistemler ve fiyatlandırma hakkında daha fazla bilgi paylaşmaktan memnuniyet duyacaktır!
Ultrasonik sentez yönteminin avantajıyla, mezogözenekli nanokatalizör üretiminiz diğer katalizör sentezi proseslerine kıyasla verimlilik, basitlik ve düşük maliyet açısından üstün olacaktır!
Aşağıdaki tablo, sonikatörlerimizin yaklaşık işleme kapasitesi hakkında fikir verir:
| Parti Hacmi | Debi | Önerilen Cihazlar |
|---|---|---|
| 1–500mL | 10–200mL/min | UP100H |
| 10–2000mL | 20–400mL/min | UP200Ht, UP400St |
| 0,1–20L | 0,2–4L/min | UIP2000hdT |
| 10–100L | 2–10L/min | UIP4000hdT |
| n.a. | 10–100L/min | UIP16000 |
| n.a. | daha yüksek | cihaz kümesi: UIP16000 |
Bizimle İletişime Geçin! / Bize Sorun!
Bayreuth Üniversitesinden Dr. Andreeva-Bäumler, üstün katalizörler elde etmek amacıyla metallerin nano yapılandırılması çalışmalarında UIP1000hdT sonikatörü ile çalışmaktadır.
Literatür / Kaynaklar
- Ahmed, K.; Sameh, M.; Laila, I.; Naghmash, Mona (2014): Ultrasonication of H-MOR zeolite catalysts for dimethylether (DME) production as a clean fuel. Journal of Petroleum Technology and Alternative Fuels 5, 2014. 13-25.
- Reza Khoshbin, Mohammad Haghighi (2013): Direct syngas to DME as a clean fuel: The beneficial use of ultrasound for the preparation of CuO–ZnO–Al2O3/HZSM-5 nanocatalyst. Chemical Engineering Research and Design, Volume 91, Issue 6, 2013. 1111-1122.
- Kolesnikova, E.E., Obukhova, T.K., Kolesnichenko, N.V. et al. (2018): Ultrasound-Assisted Modification of Zeolite Catalyst for Dimethyl Ether Conversion to Olefins with Magnesium Compounds. Pet. Chem. 58, 2018. 863–868.
- Reza Khoshbin, Mohammad Haghighi (2014): Direct Conversion of Syngas to Dimethyl Ether as a Green Fuel over Ultrasound- Assisted Synthesized CuO-ZnO-Al2O3/HZSM-5 Nanocatalyst: Effect of Active Phase Ratio on Physicochemical and Catalytic Properties at Different Process Conditions. Catalysis Science & Technology, Volume 6, 2014.
https://pubs.rsc.org/en/content/articlelanding/2014/cy/c3cy01089a - Sameh M.K. Aboul-Fotouh, Laila I. Ali, Mona A. Naghmash, Noha A.K. Aboul-Gheit (2017): Effect of the Si/Al ratio of HZSM-5 zeolite on the production of dimethyl ether before and after ultrasonication. Journal of Fuel Chemistry and Technology, Volume 45, Issue 5, 2017. 581-588.
- Rahmanpour, Omid; Shariati, Ahmad; Khosravi-Nikou, Mohammad Reza (2012): New Method for Synthesis Nano Size γ-Al2O3 Catalyst for Dehydration of Methanol to Dimethyl Ether. International Journal of Chemical Engineering and Applications 2012. 125-128.
- Millán, Elena; Mota, Noelia; Guil-Lopez, R.; Pawelec, Barbara; Fierro, José; Navarro, Rufino (2020): Direct Synthesis of Dimethyl Ether from Syngas on Bifunctional Hybrid Catalysts Based on Supported H3PW12O40 and Cu-ZnO(Al): Effect of Heteropolyacid Loading on Hybrid Structure and Catalytic Activity. Catalysts 10, 2020.
- Suslick, Kenneth S.; Hyeon, Taeghwan; Fang, Mingming; Cichowlas, Andrzej A. (1995): Sonochemical synthesis of nanostructured catalysts. Materials Science and Engineering: A. Proceedings of the Symposium on Engineering of Nanostructured Materials. ScienceDirect 204 (1–2): 186–192.
- Pavel V. Cherepanov, Daria V. Andreeva (2017): Phase structuring in metal alloys: Ultrasound-assisted top-down approach to engineering of nanostructured catalytic materials. Ultrasonics Sonochemistry 2017.
- Sameh M.K. Aboul-Fotouh, Noha A.K. Aboul-Gheit, Mona A. Naghmash (2016): Dimethylether production on zeolite catalysts activated by Cl−, F− and/or ultrasonication. Journal of Fuel Chemistry and Technology, Volume 44, Issue 4, 2016. 428-436.
Bilinmesi Gerekenler
Yakıt Olarak Dimetil Eter (DME)
Dimetil eterin öngörülen başlıca kullanım alanlarından biri, araçlarda, evlerde ve sanayide yakıt olarak kullanılan LPG’de (sıvı propan gazı) propan yerine kullanılmasıdır. Propan otogazında dimetil eter, harmanlama bileşeni olarak da kullanılabilir.
Ayrıca DME, dizel motorlar ve gaz türbinleri için de umut verici bir yakıttır. Dizel motorlar için 55 olan yüksek setan sayısı, setan sayıları 40–53 olan petrolden elde edilen dizel yakıta kıyasla son derece avantajlıdır. Bir dizel motorun dimetil eter yakabilmesi için yalnızca orta düzeyde modifikasyonlar gereklidir. Bu kısa karbon zincirli bileşiğin basitliği, yanma sırasında çok düşük partikül madde emisyonlarına yol açar. Bu nedenlerle ve ayrıca kükürt içermemesi sayesinde dimetil eter, Avrupa (EURO5), ABD (U.S. 2010) ve Japonya’daki (2009 Japan) en katı emisyon düzenlemelerini bile karşılar.
Hielscher Ultrasonics, yüksek performanslı ultrasonik homojenizatörleri laboratuvar ölçeğinden endüstriyel ölçeğe kadar üretir.
