موضوع فراصوتی: "ترکیبات فیتوشیمیایی"

ترکیب فیتوشیمیایی اصطلاحی فراگیر برای مواد شیمیایی منشأگرفته از گیاهان است (واژه یونانی “فیتو” به معنای گیاه است) که طیف گسترده‌ای از ترکیبات را در بر می‌گیرد که به‌طور طبیعی در گیاهان وجود دارند. بسیاری از ترکیبات فیتوشیمیایی به‌دلیل اثرات مفیدشان بر سلامت انسان شناخته شده‌اند و از این رو ترکیبات بسیار ارزشمند تغذیه هستند. ترپن‌ها، فیتواسترول‌ها، ایزوتیوسیانات‌ها، ارگانوسولفیدها، استیلبن‌ها، ایزوفلاونوئیدها، آلکالوئیدها، اسیدهای فنولی و آنتوسیانیدها مهم‌ترین زیرگروه‌های ترکیبات فیتوشیمیایی هستند که شامل ترکیبات فیتوشیمیایی متعددی مانند کافئین و تئوبرومین (آلکالوئیدها)؛ آلیسین، گلوتاتیون و سولفورافان (ارگانوسولفیدها)؛ پتروستیلبن و رسوراترول (استیلبن‌ها)؛ یا اپی‌کاتچین، نارینجین و کرستین (فلاونوئیدها) تا تنها چند مورد را نام ببریم، می‌شوند.
برای استفاده از ترکیبات فیتوشیمیایی به‌عنوان دارو یا مکمل تغذیه‌ای، مواد شیمیایی گیاهی باید از ماتریس سلولی جدا شوند. استخراج فراصوتی روشی قدرتمند و قابل‌اعتماد برای آزادسازی ترکیبات فیتوشیمیایی از گیاهانی مانند سبزیجات، گیاهان دارویی، میوه‌ها، ریشه‌ها و پوست درخت است. تجهیزات استخراج فراصوتی در مقیاس کوچک و بزرگ به کار می‌روند، مثلاً برای تولید ترپن‌ها از کنف و شاهدانه، کرستین از سیب، چای و پیاز، آلیسین از سیر، کافئین از قهوه، تئوبرومین از دانه‌های کاکائو یا اسید الاژیک از انار.
امواج فراصوت شدید برای ایجاد کاویتاسیون صوتی به کار می‌روند که نیروهای برشی آن دیواره سلول‌ها را از هم می‌گسلد و ترکیبات فیتوشیمیایی را از درون سلول به حلال می‌راند. استخراج فراصوتی به‌عنوان روشی غیرحرارتی، از تجزیه حرارتی ترکیبات حساس به گرما جلوگیری می‌کند و عصاره‌هایی باکیفیت بالا به همراه دارد. کارایی بالای استخراج، استخراج (تقریباً) کامل، پردازش سریع و عملکرد ایمن از دیگر مزایای استخراج فراصوتی هستند.
درباره پردازشگرهای فراصوتی و کاربرد آن‌ها در استخراج ترکیبات فیتوشیمیایی بیشتر بخوانید!