عملکرد عوامل گیرانداز خود را با اختلاط فراصوتی بهبود دهید
عامل گیرانداز مادهای شیمیایی است که برای حذف یا غیرفعالکردن ناخالصیها و محصولات جانبی نامطلوب به مخلوط افزوده میشود. در بسیاری از واکنشها، برای بهپایانرساندن واکنش در فاز محلول، از مقدار اضافی مواد اولیه استفاده میشود. مخلوط نهایی از محصول مطلوب و یک یا چند محصول جانبی ناخواسته تشکیل شده است. پس از تکمیل واکنش، محصول جانبی ناخواسته باید حذف شود. گیراندازی یکی از روشهای رایج برای حذف مواد ناخواسته از مخلوط واکنش است. عوامل گیرانداز اغلب به مقدار بیشازحد افزوده میشوند تا حذف ناخالصیها تسریع شود. اختلاط عوامل گیرانداز در مخلوط واکنش با فراصوت پرتوان، موجب ایجاد یک پراکنش ریزدانه میشود بهگونهای که عامل گیرانداز به ذرات یا قطرات بسیار کوچک تبدیل میشود. هرچه اندازهٔ ذرات یا قطرات کوچکتر باشد، مساحت سطح واکنشپذیر بیشتر خواهد بود. این امر به مصرف اقتصادیتر مواد شیمیایی گیرانداز و حذف سریعتر ناخالصیها یا محصولات جانبی ناخواسته میانجامد.
عوامل گیرانداز اغلب در زمینههای زیر استفاده میشوند
- شیمی: در شیمی ترکیبی در فاز محلول، عوامل گیرانداز اغلب برای حذف واکنشگرهای اضافی مصرفنشده و/یا واکنشگرهای مصرفشده استفاده میشوند.
- توسعه و تولید دارو: ترکیبات فعال با خلوص بالا لازماند تا بتوانند اثرات خود را بهطور کامل اعمال کنند.
- صنعت نفت و گاز: برای مثال، هنگام گوگردزدایی. یک نمونهٔ رایج، حذف سولفید هیدروژن (H2S) برای جلوگیری از هرگونه واکنش نامطلوب است (بهویژه برای کنترل خوردگی).
- زیستشناسی و زیستفناوری: برای مثال، نانوذرات بهعنوان گیرانداز رادیکال عمل میکنند تا از بافت در برابر آسیب محافظت کنند.
قدرت اختلاط فراصوتی
امواج پرتوان فراصوت که وارد محیط مایع میشوند، باعث ایجاد کاویتاسیون میشوند. نیروهای برشی ناشی از کاویتاسیون برای فرایندهای زیر بسیار مؤثرند: پراکندهسازی و امولسیونسازی. توزیع اندازههای ریز که با اختلاط فراصوتی پرتوان به دست میآید، بهطور دقیق قابلکنترل است؛ بنابراین ذرات یا قطرات با اندازههای میکرونی و نانویی بهآسانی ایجاد میشوند. اندازهٔ بسیار کوچک ذرات گیرانداز و توزیع یکنواخت آنها، مساحت سطح زیادی برای ذرات فراهم میکند؛ یعنی سطحی بسیار فعال برای اتصال ناخالصیها و در نتیجه حذف آنها از مخلوط واکنش.
مزایای گیراندازی فراصوتی
به کمک پراکندهسازی کارآمد فراصوتی، میتوان عامل گیرانداز را به مقدار کم مصرف کرد. نیروهای فراصوت، ذرات یا قطرات را با اندازهای بسیار ریز پراکنده و توزیع میکنند تا از تمام ظرفیت عوامل گیرانداز استفاده شود. بدین ترتیب، از مصرف بیشازحد واکنشگرهای گیرانداز جلوگیری میشود. این امر موجب صرفهجویی در مصرف عامل گیرانداز و تسهیل حذف محصولات جانبی بهدامافتاده میشود.
گیراندازی به کمک فراصوت، سنتز و خالصسازی موازی با ظرفیت عملیاتی بالا را امکانپذیر میکند. این امر کارایی فرایند شما را افزایش میدهد و کیفیت محصول را بهبود میبخشد. مزایای دیگر از آنجا ناشی میشوند که گیراندازی، جایگزینی مهم برای روشهای زمانبر کروماتوگرافی مایع و استخراج مایع–مایع است.
اختلاط فراصوتی به عملکرد همهٔ انواع عوامل گیرانداز کمک میکند؛ از جمله عوامل گیرانداز جامد (مانند پودرها، ژلها، پلیمرهای گیرانداز و رزینهای گیرانداز) و عوامل گیرانداز مایع.
- با پرهیز از مصرف بیشازحد واکنشدهندهها، در مصرف عامل گیرانداز صرفهجویی کنید!
- سرعت واکنش فرایندهای گیراندازی را افزایش دهید!
فراصوتدهی ناپیوسته یا فراصوتدهی درونخطی
فرایندهای فراصوتی را میتوان هم بهصورت ناپیوسته و هم در حالت جریان عبوری پیوسته اجرا کرد. بهویژه برای حجمهای کمتر، مانند فراصوتدهی نمونهها و بچهای تولیدی کوچکتر، فرایند فراصوتدهی را میتوان بهآسانی در یک بشر یا بهصورت ناپیوسته انجام داد. بااینحال، برای دبیهای حجمی بالاتر، فراصوتدهی درونخطی توصیه میشود تا نتایج فرایند یکنواخت و پایدار باشند. Hielscher متناسب با دبی حجمی، طیف گستردهای از راکتورهای فراصوتی مجهز به سلول جریان ارائه میدهد.
مراحل فرایند گیراندازی به کمک فراصوت
- 1. دوغاب واکنش را آماده کنید و اجازه دهید مواد بهطور کامل واکنش دهند. (توجه داشته باشید که فراصوت واکنشهای شیمیایی را تقویت میکند! فراصوتدهی مخلوط واکنش در مرحلهٔ نخست نیز ممکن است سودمند باشد.) پس از واکنش، محلول حاوی محصول نهایی و محصولات جانبی ناخواسته است. عامل گیرانداز موردنظر خود را اضافه کنید
- 2. عامل گیرانداز را اضافه کنید و یک دوغاب یا امولسیون اولیه با پیشاختلاط ساده آماده کنید. پس از تشکیل دوغاب/امولسیون، مخلوط را فراصوتدهی کنید.
- 3. پس از تکمیل واکنش گیراندازی، محصولات جانبی به عامل گیرانداز متصل شدهاند و میتوان آنها را حذف کرد یا بهدلیل اتصالشان به عامل گیرانداز، به همان صورت در مخلوط واکنش باقی گذاشت. خالصسازی را میتوان با جمعآوری محصول خالص از طریق فیلتراسیون، سانتریفیوژ یا برداشتن مایع رویی با قطرهچکان/پیپت انجام داد.
منابع و مراجع
- Karakoti, A.S.; سینگ، اس.; کومار ، آ. مالینسکا ، م. کوچیباتلا، س.; وزنیاک، ک.; Self، W.T.; Seal، S. (2009): Nanoceria PEGylated به عنوان پاک کننده رادیکال با شیمی ردوکس قابل تنظیم. J. Am. Chem. Soc. 131/ 40, 2009; صص 14144–14145.
- Suslick, K.S. (1998): Kirk-Othmer Encyclopedia of Chemical Technology. 4th ed. J. Wiley & Sons: New York; 26, 1998; pp. 517-541.

