Լիպոսոմների ուլտրաձայնային պատրաստում

Ուլտրաձայնային եղանակով ստացված լիպոսոմներն ունեն ներփակման շատ բարձր արդյունավետություն, բեռնավորման բարձր տարողություն և միատեսակ փոքր չափեր ու գնդաձև կառուցվածք։ Դրա շնորհիվ ուլտրաձայնային եղանակով ստացված լիպոսոմներն ապահովում են գերազանց կենսամատչելիություն։ Hielscher Ultrasonics-ն առաջարկում է ուլտրաձայնային սարքեր՝ դեղագործական որակի լիպոսոմների հուսալի արտադրության համար՝ պարբերական և անընդհատ ռեժիմներով։

Լիպոսոմների ուլտրաձայնային արտադրության առավելությունները

Լիպոսոմներում ուլտրաձայնային պատիճավորումը մեթոդ է, որն օգտագործվում է ուլտրաձայնային էներգիայի միջոցով դեղերը կամ այլ բուժական նյութերը լիպոսոմների ներսում պատիճավորելու համար։ Լիպոսոմներում պատիճավորման այլ մեթոդների համեմատ՝ ուլտրաձայնային պատիճավորումն ունի մի շարք առավելություններ, որոնք այն դարձնում են արտադրության առավել արդյունավետ մեթոդ։

• Բարձր բեռնավորում, ներփակման բարձր արդյունավետություն. Լիպոսոմների ուլտրաձայնային արտադրությունը հայտնի է ակտիվ բաղադրիչներով, օրինակ՝ վիտամին C-ով, դեղերի մոլեկուլներով և այլն, բարձր բեռնավորմամբ լիպոսոմներ ստանալու իր հնարավորությամբ։ Միաժամանակ, ուլտրաձայնային մշակման մեթոդն ապահովում է ներփակման բարձր արդյունավետություն։ Սա նշանակում է, որ ակտիվ նյութի մեծ տոկոսը պատիճավորվում է ուլտրաձայնային մշակման միջոցով։ Արդյունքում՝ ուլտրաձայնային մշակումը դառնում է լիպոսոմների արտադրության բարձր արդյունավետ մեթոդ։
• Միատեսակ փոքր լիպոսոմներ. Լիպոսոմներում ուլտրաձայնային պատիճավորման առավելություններից մեկը չափերի նեղ բաշխմամբ խիստ միատեսակ լիպոսոմներ ստանալու հնարավորությունն է։ Ուլտրաձայնային էներգիան կարող է օգտագործվել ավելի մեծ լիպոսոմները կամ լիպիդային ագրեգատները փոքր, ավելի միատեսակ լիպոսոմների բաժանելու համար։ Սա հանգեցնում է լիպոսոմների չափերի և ձևի ավելի մեծ միատեսակության, ինչը կարող է կարևոր լինել դեղերի հասցման կիրառություններում, որտեղ մասնիկների չափը կարող է ազդել դրանց դեղակինետիկայի և արդյունավետության վրա։
• Կիրառելի է ցանկացած մոլեկուլի համար. Լիպոսոմներում ուլտրաձայնային պատիճավորման մեկ այլ առավելությունը դեղերի և այլ բուժական նյութերի լայն շրջանակ պատիճավորելու հնարավորությունն է։ Մեթոդը կարող է օգտագործվել ինչպես հիդրոֆիլ, այնպես էլ հիդրոֆոբ դեղերը պատիճավորելու համար, ինչը կարող է դժվար լինել այլ մեթոդներով։ Բացի այդ, ուլտրաձայնային էներգիան կարող է օգտագործվել մակրոմոլեկուլներ և նանոմասնիկներ պատիճավորելու համար, որոնք կարող են չափազանց մեծ լինել այլ մեթոդներով պատիճավորվելու համար։
• Արագ և հուսալի. Լիպոսոմներում ուլտրաձայնային պատիճավորումը նաև համեմատաբար պարզ և արագ գործընթաց է։ Այն չի պահանջում քիմիապես ագրեսիվ նյութերի կամ բարձր ջերմաստիճանների կիրառում, որոնք կարող են վնասել պատիճավորվող բուժական նյութերը։
• Մասշտաբի մեծացում. Բացի այդ, մեթոդի մասշտաբը կարելի է հեշտությամբ մեծացնել լայնածավալ արտադրության համար՝ այն դարձնելով ծախսարդյունավետ տարբերակ դեղերի հասցման կիրառությունների համար։

Ամփոփելով՝ լիպոսոմներում ուլտրաձայնային պատիճավորումը լիպոսոմներում պատիճավորման առավել արդյունավետ մեթոդ է՝ շնորհիվ չափերի նեղ բաշխմամբ միատեսակ լիպոսոմներ ստանալու, բուժական նյութերի լայն շրջանակ պատիճավորելու հնարավորության, ինչպես նաև իր պարզության և մասշտաբի մեծացման հնարավորության։

Լիպիդային թաղանթի ձևավորումից և դրան հաջորդող ռեհիդրատացումից հետո ուլտրաձայնային մշակումն օգտագործվում է լիպոսոմի ներսում ակտիվ բաղադրիչների ներփակմանը նպաստելու համար։ Բացի այդ, ուլտրաձայնային մշակմամբ ստացվում է լիպոսոմների ցանկալի չափը։

Լիպոսոմների ուլտրաձայնային պատրաստում դեղագործության և կոսմետիկայի համար

Լիպոսոմները (լիպիդային հիմքով բշտիկներ), տրանսֆերոսոմները (գերդեֆորմացվող լիպոսոմներ), էթոսոմները (սպիրտի բարձր պարունակությամբ գերդեֆորմացվող բշտիկներ) և նիոսոմները (սինթետիկ բշտիկներ) մանրադիտակային բշտիկներ են, որոնք կարող են արհեստականորեն պատրաստվել որպես գնդաձև կրիչներ, որոնց ներսում կարելի է պատիճավորել ակտիվ մոլեկուլներ։ 25-ից 5000 nm տրամագծով այս բշտիկները հաճախ օգտագործվում են որպես դեղերի կրիչներ դեղագործական և կոսմետիկական արդյունաբերության մեջ, օրինակ՝ դեղերի բերանային կամ տեղային հասցման, գենային թերապիայի և իմունացման համար։ Ուլտրաձայնային մշակումը լիպոսոմների բարձր արդյունավետ արտադրության գիտականորեն ապացուցված մեթոդ է։ Hielscher-ի ուլտրաձայնային սարքերն արտադրում են ակտիվ բաղադրիչների բարձր բեռնավորմամբ և առավել բարձր կենսամատչելիությամբ լիպոսոմներ։

Լիպոսոմներ և լիպոսոմային բաղադրակազմերի պատրաստում

Լիպոսոմները միաշերտ, սակավաշերտ կամ բազմաշերտ բշտիկային համակարգեր են և կազմված են նույն նյութից, ինչ բջջաթաղանթը (լիպիդային երկշերտ)։ Ըստ բաղադրության և չափի՝ լիպոսոմները տարբերակվում են հետևյալ կերպ.

• բազմաշերտ բշտիկներ (MLV, 0,1–10μm)
• փոքր միաշերտ բշտիկներ (SUV, <100 nm)
• մեծ միաշերտ բշտիկներ (LUV, 100–500 nm)
• հսկա միաշերտ բշտիկներ (GUV, ≥1 μm)

Լիպոսոմների հիմնական կառուցվածքը բաղկացած է ֆոսֆոլիպիդներից։ Ֆոսֆոլիպիդներն ունեն հիդրոֆիլ գլխիկային խումբ և հիդրոֆոբ պոչային խումբ, որը բաղկացած է երկար ածխաջրածնային շղթայից։
Լիպոսոմի թաղանթի բաղադրությունը շատ նման է մաշկային պատնեշի բաղադրությանը, ուստի լիպոսոմները կարող են հեշտությամբ ինտեգրվել մարդու մաշկի մեջ։ Երբ լիպոսոմները միաձուլվում են մաշկի հետ, դրանք կարող են ներփակված նյութերն ազատել անմիջապես նպատակային տեղամասում, որտեղ ակտիվ նյութերը կարող են կատարել իրենց գործառույթները։ Այսպիսով, լիպոսոմները բարձրացնում են մաշկի մեջ ներթափանցելու հնարավորությունը և մաշկի թափանցելիությունը ներփակված դեղագործական և կոսմետիկ նյութերի համար։ Առանց ներփակված նյութերի լիպոսոմները՝ դատարկ բշտիկները, նույնպես մաշկի համար ուժեղ ներգործությամբ ակտիվ նյութեր են, քանի որ «phosphatidylcholin»-ը պարունակում է երկու անփոխարինելի բաղադրիչ, որոնք մարդու օրգանիզմը չի կարող ինքնուրույն արտադրել՝ լինոլաթթու և խոլին։
Լիպոսոմներն օգտագործվում են որպես դեղերի, պեպտիդների, սպիտակուցների, «plasmic DNA»-ի, հակաիմաստային օլիգոնուկլեոտիդների կամ ռիբոզիմների կենսահամատեղելի կրիչներ՝ դեղագործական, կոսմետիկ և կենսաքիմիական նպատակներով։ Մասնիկների չափերի և լիպիդների ֆիզիկական պարամետրերի հսկայական բազմազանությունը գրավիչ ներուժ է ընձեռում կիրառությունների լայն շրջանակի համար հատուկ պահանջներին համապատասխան կրիչներ ստեղծելու համար։ (Ulrich 2002)

Լիպոսոմների ուլտրաձայնային ձևավորում

Լիպոսոմները կարող են ձևավորվել ուլտրաձայնի կիրառմամբ։ Լիպոսոմների պատրաստման հիմնական նյութը կենսաբանական թաղանթների լիպիդներից ստացված կամ դրանց վրա հիմնված «amphilic» մոլեկուլներն են։ Փոքր միաշերտ բշտիկների (SUV) ձևավորման համար լիպիդային դիսպերսիան սառցային բաղնիքում ենթարկվում է մեղմ ուլտրաձայնային մշակման՝ օրինակ՝ ձեռքի UP50H ուլտրաձայնային սարքով (50W, 30kHz), VialTweeter-ով կամ CupHorn ուլտրաձայնային ռեակտորով։ Նման ուլտրաձայնային մշակման տևողությունը մոտավորապես 5 – 15 րոպե է։ Փոքր միաշերտ բշտիկների ստացման մեկ այլ մեթոդ է բազմաշերտ բշտիկային լիպոսոմների ուլտրաձայնային մշակումը։
Dinu-Pirvu et al. (2010) հաղորդում են սենյակային ջերմաստիճանում MLV-ների ուլտրաձայնային մշակմամբ տրանսֆերոսոմների ստացման մասին։
Hielscher Ultrasonics-ն առաջարկում է տարբեր ուլտրաձայնային սարքեր, սոնոտրոդներ և պարագաներ և այդպիսով կարող է ապահովել ցանկացած մասշտաբով լիպոսոմային պատիճավորման բարձր արդյունավետության համար ամենահարմար ուլտրաձայնային համակարգը։

Ակտիվ նյութերի ուլտրաձայնային պատիճավորումը լիպոսոմներում

Լիպոսոմները ծառայում են որպես ակտիվ բաղադրիչների՝ վիտամինների, բուժական մոլեկուլների, պեպտիդների և այլնի կրիչներ։ Ուլտրաձայնն արդյունավետ գործիք է ակտիվ նյութերի ներփակման համար լիպոսոմներ պատրաստելու և ձևավորելու համար։ Միաժամանակ ուլտրաձայնային մշակումը նպաստում է պատիճավորման և ներփակման գործընթացին, ինչի շնորհիվ ստացվում են ակտիվ բաղադրիչների բարձր բեռնվածությամբ լիպոսոմներ։ Մինչ պատիճավորումը լիպոսոմները հակված են կուտակումներ առաջացնելու՝ ֆոսֆոլիպիդների բևեռային գլխիկների մակերևութային լիցքերի փոխազդեցության պատճառով (հմմտ. Míckova et al. 2008), բացի այդ՝ դրանք պետք է բացվեն։ Որպես օրինակ՝ Zhu et al. (2003) նկարագրում են ուլտրաձայնային մշակմամբ բիոտինի փոշու պատիճավորումը լիպոսոմներում։ Բիոտինի փոշին բշտիկների կախույթի լուծույթին ավելացնելուց հետո լուծույթը ենթարկվել է ուլտրաձայնային մշակման։ Այս մշակումից հետո բիոտինը ներփակվել է լիպոսոմներում։
Կարդացեք ավելին լիպոսոմներում GLP-1 «peptrides»-ի (օրինակ՝ սեմագլուտիդի) ուլտրաձայնային պատիճավորման մասին։

Լիպոսոմային էմուլսիաներ՝ ուլտրաձայնային մշակմամբ

Խոնավեցնող կամ հակատարիքային քսուքների, լոսյոնների, գելերի և այլ կոսմեցևտիկ բաղադրակազմերի խնամող ազդեցությունն ուժեղացնելու համար լիպոսոմային դիսպերսիաներին ավելացվում են էմուլգատորներ՝ լիպիդների ավելի մեծ քանակություններ կայունացնելու նպատակով։ Սակայն հետազոտությունները ցույց են տվել, որ լիպոսոմների կարողությունն ընդհանուր առմամբ սահմանափակ է։ Էմուլգատորների ավելացման դեպքում այս ազդեցությունն ավելի վաղ կդրսևորվի, իսկ լրացուցիչ էմուլգատորները թուլացնում են ֆոսֆատիդիլխոլինի խնամակցությունը պատնեշի նկատմամբ։ Ֆոսֆատիդիլխոլինից և լիպիդներից կազմված նանոմասնիկներն այս խնդրի լուծումն են։ Այս նանոմասնիկները ձևավորվում են յուղի կաթիլից, որը պատված է ֆոսֆատիդիլխոլինի մենաշերտով։ Նանոմասնիկների օգտագործումը թույլ է տալիս ստանալ բաղադրակազմեր, որոնք ունակ են կլանելու ավելի շատ լիպիդներ և մնալու կայուն, ուստի լրացուցիչ էմուլգատորների կարիք չի լինում։
Ուլտրաձայնային մշակումը նանոէմուլսիաների և նանոդիսպերսիաների արտադրության ապացուցված մեթոդ է։ Բարձր ինտենսիվության ուլտրաձայնն ապահովում է այն հզորությունը, որն անհրաժեշտ է հեղուկ ֆազը (դիսպերս ֆազը) մանր կաթիլների տեսքով երկրորդ ֆազում (անընդհատ ֆազում) դիսպերսելու համար։ Դիսպերսման գոտում դեպի ներս փլուզվող կավիտացիոն պղպջակները շրջապատող հեղուկում առաջացնում են ինտենսիվ հարվածային ալիքներ և հանգեցնում հեղուկի բարձր արագությամբ շիթերի ձևավորմանը։ Դիսպերս ֆազի նոր ձևավորված կաթիլները միաձուլումից պաշտպանելու և կայունացնելու համար էմուլսիային ավելացվում են էմուլգատորներ (մակերևութաակտիվ նյութեր, սուրֆակտանտներ) և կայունացուցիչներ։ Քանի որ տրոհումից հետո կաթիլների միաձուլումն ազդում է կաթիլների չափերի վերջնական բաշխման վրա, օգտագործվում են արդյունավետ կայունացնող էմուլգատորներ՝ կաթիլների չափերի վերջնական բաշխումը պահպանելու համար այն մակարդակում, որը հավասար է ուլտրաձայնային դիսպերսման գոտում կաթիլների տրոհումից անմիջապես հետո առկա բաշխմանը։

Լիպոսոմային դիսպերսիաներ՝ ուլտրաձայնային մշակմամբ

Չհագեցած «phosphatidylchlorine»-ի վրա հիմնված լիպոսոմային դիսպերսիաները բավարար կայունություն չունեն օքսիդացման նկատմամբ։ Դիսպերսիայի կայունացմանը կարելի է հասնել հակաօքսիդանտների միջոցով, օրինակ՝ C և E վիտամինների համալիրով։
 

Լիպոսոմների ձևավորում հակադարձ ֆազային գոլորշիացման մեթոդով՝ ուլտրաձայնային մշակման կիրառմամբ

 
Ortan-ը և համահեղինակները (2002) լավ արդյունքներ են ստացել լիպոսոմներում Anethum graveolens-ի եթերայուղի ուլտրաձայնային պատրաստման վերաբերյալ իրենց հետազոտության ընթացքում։ Ուլտրաձայնային մշակումից հետո լիպոսոմների չափերը եղել են 70–150 nm միջակայքում, իսկ MLV-ինը՝ 230–475 nm միջակայքում. այս արժեքները մոտավորապես անփոփոխ են մնացել նաև 2 ամիս անց, սակայն աճել են 12 ամիս անց, հատկապես SUV դիսպերսիայում (տե՛ս ստորև ներկայացված հիստոգրամները)։ Եթերայուղի կորստի և չափերի բաշխման վերաբերյալ կայունության չափումները նույնպես ցույց են տվել, որ լիպոսոմային դիսպերսիաները պահպանել են ցնդող յուղի պարունակությունը։ Սա ենթադրում է, որ եթերայուղի ներառումը լիպոսոմներում բարձրացրել է յուղի կայունությունը։

Ortan-ը և համահեղինակները (2009). MLV և SUV դիսպերսիաների կայունությունը 1 տարի անց։ Լիպոսոմային բաղադրակազմերը պահվել են 4±1 ºC ջերմաստիճանում։

Hielscher-ի ուլտրաձայնային պրոցեսորները իդեալական սարքեր են կոսմետիկ և դեղագործական արդյունաբերության մեջ կիրառությունների համար։ Յուրաքանչյուրը մինչև 16 000 վատտ հզորությամբ մի քանի ուլտրաձայնային պրոցեսորներից կազմված համակարգերն ապահովում են անհրաժեշտ արտադրողականությունը՝ այս լաբորատոր կիրառությունն արդյունավետ արտադրական մեթոդի վերածելու համար, որով ստացվում են մանր դիսպերսված էմուլսիաներ անընդհատ հոսքով կամ խմբաքանակային եղանակով՝ հասնելով արդյունքների, որոնք համադրելի են այսօր հասանելի լավագույն բարձր ճնշման հոմոգենիզատորների, օրինակ՝ անցքավոր փականների արդյունքների հետ։ Անընդհատ էմուլգացման այս բարձր արդյունավետությունից բացի, Hielscher-ի ուլտրաձայնային սարքերը պահանջում են շատ քիչ տեխնիկական սպասարկում և շատ հեշտ են շահագործվում ու մաքրվում։ Ուլտրաձայնն իրականում նպաստում է մաքրմանն ու ողողմանը։ Ուլտրաձայնային հզորությունը կարգավորվում է և կարող է հարմարեցվել կոնկրետ արտադրանքներին ու էմուլգացման պահանջներին։ Հասանելի են նաև հատուկ հոսքային խցիկով ռեակտորներ, որոնք համապատասխանում են CIP (մաքրում տեղում) և SIP (մանրէազերծում տեղում) առաջադեմ պահանջներին։

Լիպոսոմների մասին հաճախ տրվող հարցեր

Լիպոսոմների ի՞նչ տեսակներ են տարբերակվում։

Լիպոսոմները դասակարգվում են տարբեր տեսակների՝ ըստ իրենց չափի և դրանցում առկա երկշերտերի քանակի։ Այս կատեգորիաները ներառում են՝

• Փոքր միալամելային վեզիկուլներ (SUV)՝ Սրանք ամենափոքր լիպոսոմներն են՝ մեկ լիպիդային երկշերտով։
• Խոշոր միալամելային վեզիկուլներ (LUV)՝ Սրանք ավելի մեծ են, քան SUV-ները, և նույնպես ունեն մեկ երկշերտ։
• Բազմալամելային վեզիկուլներ (MLV)՝ Սրանք պարունակում են բազմաթիվ համակենտրոն երկշերտեր։
• Բազմավեզիկուլային վեզիկուլներ (MVV)՝ Սրանք կազմված են ավելի մեծ վեզիկուլի ներսում գտնվող բազմաթիվ ավելի փոքր վեզիկուլներից։

 
Այլ մասնագիտացված տեսակները ներառում են՝

• PEG-իլացված լիպոսոմներ՝ Պոլիէթիլենգլիկոլով (PEG) ձևափոխված լիպոսոմներ՝ կայունությունը բարձրացնելու և շրջանառության տևողությունը մեծացնելու համար։
• Նանոլիպոսոմներ՝ Շատ փոքր լիպոսոմներ, որոնք սովորաբար օգտագործվում են դեղերի թիրախային առաքման համար։

Վեզիկուլային ի՞նչ կառուցվածքներ կարող են ունենալ լիպոսոմները։

Լիպոսոմները նաև դասակարգվում են յոթ հիմնական տեսակների՝ ըստ իրենց վեզիկուլային կառուցվածքի՝

• Բազմալամելային խոշոր վեզիկուլներ (MLV)՝ Պարունակում են բազմաթիվ երկշերտեր։
• Օլիգոլամելային վեզիկուլներ (OLV)՝ Ունեն մի քանի երկշերտ։
• Փոքր միալամելային վեզիկուլներ (SUV)՝ Ամենափոքրերն են՝ մեկ երկշերտով։
• Միջին չափի միալամելային վեզիկուլներ (MUV)՝ Միջանկյալ չափի են՝ մեկ երկշերտով։
• Խոշոր միալամելային վեզիկուլներ (LUV)՝ Ավելի մեծ են՝ մեկ երկշերտով։
• Հսկա միալամելային վեզիկուլներ (GUV)՝ Շատ մեծ են՝ մեկ երկշերտով։
• Բազմավեզիկուլային վեզիկուլներ (MVV)՝ Բազմաթիվ վեզիկուլներ՝ մեկ մեծ վեզիկուլի ներսում։

Որո՞նք են լիպոսոմների և նիոսոմների տարբերությունները։

Լիպոսոմներն ու նիոսոմները հիմնականում տարբերվում են իրենց բաղադրությամբ՝
Լիպոսոմներ՝ Կազմված են երկշղթա ֆոսֆոլիպիդներից, որոնք կարող են լինել չեզոք կամ լիցքավորված։
Նիոսոմներ՝ Կազմված են չլիցքավորված միաշղթա մակերևութային ակտիվ նյութերից և խոլեստերինից։
Երկու կառուցվածքներն էլ ձևավորվում են ուլտրաձայնային մշակման միջոցով, որը նպաստում է երկշերտ վեզիկուլների հավաքմանը։

Ո՞րն է լիպոսոմի իդեալական չափը։

Բուժական նյութերի առաքման համար լիպոսոմի իդեալական չափը տեսականորեն 50-ից մինչև 200 նանոմետր տրամագիծն է։ Չափերի այս միջակայքն օպտիմալացնում է կայունությունն ու կենսամատչելիությունը։ Ուլտրաձայնային մշակումը սովորաբար օգտագործվում է վեզիկուլի չափը մինչև ցանկալի չափը փոքրացնելու համար։

Կարո՞ղ են լիպոսոմները տեղափոխել հիդրոֆիլ դեղեր։

Այո՛, լիպոսոմները կարող են տեղափոխել հիդրոֆիլ դեղեր։ Կենսաբժշկական կիրառություններում դրանք գնահատվում են ինչպես հիդրոֆոբ, այնպես էլ հիդրոֆիլ նյութերը պատիճավորելու իրենց ունակության համար։ Բացի այդ, դրանք ունեն բարձր կենսահամատեղելիություն և կենսաքայքայելիություն, ինչի շնորհիվ արդյունավետ առաքման համակարգեր են։

Ինչպե՞ս պատրաստել լիպոսոմներ։

Լիպոսոմների պատրաստման ամենատարածված եղանակներն են բարակ թաղանթի մեթոդը և հակադարձ փուլային գոլորշիացման մեթոդը։
Բարակ թաղանթի հիդրատացման մեթոդ՝

1. Լիպիդները լուծեք օրգանական լուծիչում։
2. Գոլորշիացրեք լուծիչը՝ բարակ լիպիդային թաղանթ ձևավորելու համար։
3. Թաղանթը հիդրատացրեք ջրային լուծույթով՝ կիրառելով ուլտրաձայնային մշակում՝ բազմալամելային վեզիկուլներ ձևավորելու համար։

Հակադարձ փուլային գոլորշիացման մեթոդ՝

1. Լիպիդները լուծեք ջրում և էթանոլում։
2. Լուծույթը մշակեք ուլտրաձայնով 60°C ջերմաստիճանում մոտ 10 րոպե՝ լիպիդային մածուկ ստանալու համար։
3. Սառեցրեք լիպիդային խյուսը և խառնելու ընթացքում կաթիլ առ կաթիլ ավելացրեք ջուր կամ բուֆերային լուծույթ։
4. Կախույթը հիդրատացրեք 1 ժամ՝ բազմալամելային վեզիկուլներ ձևավորելու համար։
5. Փոքրացրեք լիպոսոմների չափը՝ հետագա ուլտրաձայնային մշակման միջոցով։

Ի՞նչ են արխեոսոմները։

Արխեոսոմները լիպոսոմներ են՝ պատրաստված արքեաների լիպիդներից, որոնք հայտնի են իրենց կայունությամբ և ծայրահեղ պայմանների նկատմամբ դիմադրությամբ։ Այս հատկությունների շնորհիվ արխեոսոմները հատկապես օգտակար են բարդ միջավայրերում դեղերի առաքման և պատվաստանյութերի մշակման համար։

Ինչպե՞ս են պատրաստվում արխեոսոմները։

Ուլտրաձայնային մշակման ընթացակարգ՝ ըստ Pise (2022)․ արխեոսոմները կարող են պատրաստվել Sulfolobussolfataricus-ի «PLF» բևեռային լիպիդային ֆրակցիայից՝ 60°C ջերմաստիճանում ուլտրաձայնային մշակմամբ՝ առանց արտաքինից լիպիդների համալրման անհրաժեշտության։ 0°C ջերմաստիճանում Sulfolobusacidocaldarius-ի բևեռային լիպիդներն արդյունավետորեն մշակվել են ուլտրաձայնով՝ արխեոսոմներ ձևավորելու համար։ BMD-ով բեռնված արխեոսոմներն ու սովորական լիպոսոմները, ինչպես նաև Archaea H. salinarum-ից անջատված և ֆոսֆատիդիլխոլինով հարստացված արխեային լիպիդները պատրաստվել են ուլտրաձայնային մշակման մեթոդներով։ Տեղային ներմուծման համար ուլտրաձայնով մշակված վեզիկուլներ են ստացվել՝ MLV դիսպերսիաները 80 տոկոս ամպլիտուդով 4 րոպե մշակելով Hielscher UP50H զոնդային տիպի ուլտրաձայնային սարքով (տե՛ս ձախ կողմի նկարը)։

Գրականություն/Հղումներ

• Raquel Martínez-González, Joan Estelrich, Maria Antònia Busquets (2016): Liposomes Loaded with Hydrophobic Iron Oxide Nanoparticles: Suitable T2 Contrast Agents for MRI. International Journal of Molecular Science 2016.
• Zahra Hadian, Mohammad Ali Sahari, Hamid Reza Moghimi; Mohsen Barzegar (2014): Formulation, Characterization and Optimization of Liposomes Containing Eicosapentaenoic and Docosahexaenoic Acids; A Methodology Approach. Iranian Journal of Pharmaceutical Research (2014), 13 (2): 393-404.
• Joanna Kopecka, Giuseppina Salzano, Ivana Campia, Sara Lusa, Dario Ghigo, Giuseppe De Rosa, Chiara Riganti (2014): Insights in the chemical components of liposomes responsible for P-glycoprotein inhibition. Nanomedicine: Nanotechnology, Biology, and Medicine 2013.
• Pise, Ganesh (2022): Archaeosomes for both cell-based delivery applications and drug-based delivery applications. Journal of Medical Pharmaceutical and Allied Sciences 11, 2022. 4995-5003.